Inhoud van dit artikel

Veel werk in logistiek en productie draait in ploegen. Een week vroege dienst, een week late dienst en soms een week nachten. Het loon is vaak beter en je hebt overdag tijd voor dingen waar anderen in het weekend voor moeten wachten. Maar je lichaam moet er wel aan wennen, en dat gaat makkelijker als je er thuis rekening mee houdt. Dit zijn de dingen die onze mensen in ploegendienst het meest helpen.

Slaap is het belangrijkste

Na een nachtdienst thuiskomen en meteen naar bed gaan klinkt logisch, maar werkt voor veel mensen niet. Je bent nog opgefokt van het werk en het is licht buiten. Neem een half uur om af te schakelen: douchen, iets kleins eten, geen schermen. Maak je slaapkamer zo donker mogelijk met een verduisterend gordijn of een slaapmasker, en zet je telefoon op stil. Vertel huisgenoten dat je slaapt, en hang desnoods een briefje op de deur. Een doorgeslapen blok van zes uur is meer waard dan acht uur met drie onderbrekingen.

Voor de vroege dienst geldt het omgekeerde. Als je om half vijf op moet, is om negen uur naar bed geen luxe maar noodzaak. De eerste dagen voelt dat vreemd. Na een week is het gewoon.

Eten op de klok van je dienst

In de nachtdienst wil je lichaam eigenlijk niet eten, en als je het toch doet, kiest het vaak voor snel en zoet. Neem je eigen eten mee: iets stevigs voor halverwege de dienst, zoals een broodje met beleg of restjes van het avondeten, en iets kleins voor het laatste uur. Een grote maaltijd om drie uur 's nachts ligt zwaar; een paar kleinere porties werken beter. Drink de hele dienst water. Koffie helpt in de eerste helft van de nacht, maar laat hem staan in de laatste uren, anders lig je thuis wakker.

De wissel is het lastigst

De nachten zelf vallen vaak mee. De overgang van nachten naar vroege dienst is voor de meeste mensen het zwaarst. Plan je vrije dagen tussen twee ritmes zo dat je geleidelijk opschuift: na je laatste nacht kort slapen, 's middags naar buiten in het daglicht en die avond op een normale tijd naar bed. Probeer de vrije dag niet te gebruiken om alles in te halen wat is blijven liggen. Rust is op dat moment je werk.

Je week indelen

Bekijk je rooster aan het begin van de week en zet er je vaste dingen naast: boodschappen, sport, familie, een afspraak bij de tandarts. Met late dienst heb je de ochtend; met vroege dienst de middag. Zo voorkom je dat je op een vrije dag van de ene afspraak naar de andere rent en moe aan je volgende blok begint. Vertel de mensen om je heen ook wanneer je werkt. Een vriend die weet dat je 's middags slaapt, belt niet om twee uur.

Bewegen en daglicht

Na een nacht achter een machine of op een heftruck heb je weinig zin om te bewegen, maar een wandeling van twintig minuten in het daglicht voor je gaat slapen doet veel. Het zet je interne klok op de juiste stand en je slaapt dieper. Sporten kan prima in ploegendienst, zolang je het niet vlak voor het slapen doet.

Past het niet, zeg het

Sommige mensen bloeien op in de nacht. Anderen worden er na een paar maanden doodmoe van, hoe goed ze ook slapen. Dat is geen falen. Merk je dat ploegendienst je niet ligt, bespreek het dan met je contactpersoon. Vaak is er in dezelfde sector werk in dagdienst, of in vaste vroege of late diensten zonder nachten. Liever een goed gesprek na twee maanden dan uitval na een half jaar.