Inhoud van dit artikel
Na een workshop wil je je werk het liefst meteen mee naar huis nemen. Toch duurt het meestal ongeveer twee weken voordat je kom of beker klaar is. Die tijd heeft de klei zelf nodig: hij moet langzaam drogen en twee keer de oven in, en elke stap kost tijd. Zo verloopt het.
Stap 1: draaien of vormen
Alles begint met natte klei. Op de draaischijf of met de hand geef je je werk zijn vorm. Op dat moment bevat de klei nog veel water en is hij zo zacht dat hij vervormt als je hem optilt. Daarom blijft je werk na de les op een plank in de studio staan.
Stap 2: leerhard en afdraaien
Na een of twee dagen is de klei leerhard. Hij voelt dan stevig, een beetje zoals koude kaas, en je kunt er nog in snijden. Dit is het moment om af te draaien. Je werk gaat omgekeerd op de schijf, en met een lintje haal je overtollige klei van de onderkant weg. Zo krijgt een kom een voet en wordt hij lichter. Ook oren aan bekers worden in deze fase aangezet.
Stap 3: drogen tot botdroog
Daarna moet het werk helemaal droog worden. Dat duurt al gauw een week, afhankelijk van de dikte en het weer. Droogt klei te snel, dan kan hij scheuren, vooral op plekken waar dik en dun bij elkaar komen. Daarom dekt een studio werk soms af met plastic. Botdroge klei is licht van kleur en erg breekbaar. In water valt hij weer uit elkaar.
Stap 4: de biscuitbak
Het droge werk gaat voor de eerste keer de oven in. Dit heet de biscuitbak of het schrikstoken, en gebeurt meestal rond de 1000 graden. De oven warmt langzaam op en koelt ook langzaam af, wat samen al snel een etmaal duurt. Na deze bak is je werk hard, maar nog poreus. Het lost niet meer op in water, en het neemt glazuur goed op.
Stap 5: glazuren
Nu krijgt je werk zijn kleur. Je dompelt het in glazuur, giet het erover of brengt het aan met een kwast. De onderkant blijft vrij, want glazuur smelt in de oven en zou je werk aan de ovenplaat vastplakken. Glazuur ziet er voor het bakken vaak heel anders uit dan erna: mat, krijtachtig en soms in een andere kleur. Over die verrassing lees je meer in glazuur kiezen.
Stap 6: de glazuurbak
In de tweede bak smelt het glazuur tot een glasachtige laag. Voor steengoed, de klei die de meeste draaistudio's gebruiken, ligt die temperatuur ergens tussen de 1200 en 1280 graden. Ook deze bak duurt met afkoelen een dag of langer. De oven mag pas open als hij flink is afgekoeld, anders kan je werk barsten door het temperatuurverschil.
Wat je zelf kunt doen
Draai of vorm je werk niet te dik. Een wand van ongeveer een halve centimeter droogt gelijkmatiger dan een wand van twee centimeter, en de kans op scheuren in de oven is dan kleiner. Een luchtbel in de klei kan in de oven openspringen. Kneed je klei daarom goed voordat je begint, of vraag de docent om een klomp die al gekneed is.
Waarom het samen twee weken duurt
Tel je de stappen op, dan zit je al snel aan tien dagen of meer. Daar komt bij dat een studio de oven pas aanzet als hij vol is. Een halve oven stoken kost bijna net zoveel energie als een volle. Je werk wacht dus soms een paar dagen op gezelschap. Dat is ook de reden dat je bij de meeste studio's een vaste ophaaltermijn krijgt in plaats van een exacte datum.
Na een workshop bij Kleiwiel haal je je werk na ongeveer twee weken op in de studio. Benieuwd hoe je je eerste les aanpakt? Lees dan je eerste keer aan de draaischijf.
