Zo zorg je voor handgemaakt keramiek

Een handgemaakte kom of beker gebruik je elke dag, en dat mag. Steengoed is sterk en gaat lang mee. Met een paar gewoontes blijft je keramiek mooi, ook na jaren. Hier lees je wat je kunt doen en waar je beter op let.

Vaatwasser of afwassen met de hand

Goed gebakken steengoed met een glazuur dat geschikt is voor servies, kan meestal in de vaatwasser. Toch kiezen veel mensen voor de hand. Vaatwastabletten zijn sterk en kunnen glanzend glazuur na verloop van tijd doffer maken. Ook stoten kopjes in de vaatwasser makkelijk tegen elkaar. Twijfel je, vraag het dan aan de maker. Stukken met een gouden rand of een glanzende luster horen altijd in de gootsteen.

Afwassen met de hand gaat het best met een zachte spons en gewoon afwasmiddel. Laat keramiek met een ongeglazuurde voet niet urenlang in een bak sop staan, want de ruwe rand neemt dan water op en droogt langzaam. Zet je kommen na het afwassen even op hun kant op het afdruiprek, zodat ook de voet kan drogen.

De magnetron

In de magnetron mag steengoed meestal ook, zolang er geen metaal in het glazuur zit, zoals goud of een luster. Let wel op met stukken waarvan de onderkant niet geglazuurd is. Daar kan een beetje vocht in trekken, waardoor die plek in de magnetron heet wordt. Pak je beker na het opwarmen dus voorzichtig op, of gebruik een ovenwant.

Pas op voor grote temperatuurverschillen

Keramiek houdt niet van schokken. Giet geen kokend water in een koude beker die net uit de koelkast komt, en zet een hete ovenschaal niet op een koud, nat aanrecht. Door het plotselinge verschil kan het materiaal barsten. Spoel een beker eerst even om met warm water uit de kraan als je hem voor thee wilt gebruiken.

De ruwe onderkant

De voet van handgemaakt keramiek is vaak niet geglazuurd. Die ruwe rand kan krassen maken op een houten tafel of een gladde ondergrond. Schuur hem eens licht op met fijn schuurpapier of een schuurspons, onder de kraan. Dan wordt hij zachter, en je werk heeft er geen last van.

Vlekken en craquelé

Thee en koffie laten na verloop van tijd een bruine rand achter, zeker in lichte glazuren. Een beetje zuiveringszout op een vochtige spons haalt dat meestal weg. Gebruik geen staalwol, want dat krast het glazuur. Heeft je stuk craquelé, fijne barstjes in het glazuur, dan kan daar kleur in trekken. Dat hoort bij dit soort glazuur, en je stuk wordt er niet zwakker van. Gebruik zo'n stuk liever voor droge dingen of als vaas als je de kleur wilt houden.

Plantenpotten en buiten

Een pot die aan de buitenkant geglazuurd is en aan de binnenkant niet, laat een beetje vocht door. Zet hem binnen op een schotel of een onderzetter, zodat er geen kringen op je vensterbank komen. Laat keramiek in de winter niet buiten staan met water of natte aarde erin. Als dat water bevriest, kan de pot barsten.

Als er toch iets breekt

Valt er een stukje van je favoriete kom, gooi de scherven dan niet meteen weg. Een kleine schilfer aan de rand maak je met fijn schuurpapier glad, zodat je jezelf niet snijdt. Een gebroken stuk kun je lijmen met tweecomponentenlijm en afwerken met goudkleurig poeder, een eenvoudige versie van de Japanse techniek kintsugi. Gebruik een gelijmd stuk daarna voor droge dingen of als decoratie, en eet of drink er niet meer uit.

Wil je zelf leren hoe zo'n kom ontstaat? Lees dan over je eerste keer aan de draaischijf. Het werk dat in de studio van Kleiwiel te koop is, krijgt een korte verzorgingskaart mee.