Inhoud van dit artikel

Je hebt vast weleens een foto gezien waarbij het licht zelf de hoofdrol lijkt te spelen: een warme gloed rond de schouders, een zachte overgang van licht naar schaduw, geen harde lijnen onder de ogen. Dat is zelden toeval. Bij verhalende portretten en trouwreportages plan ik bewust rond het gouden uur, het korte venster vlak voor zonsondergang waarin de zon laag aan de hemel staat.

Wat is het gouden uur precies

Het gouden uur duurt, afhankelijk van het seizoen, ergens tussen de veertig minuten en anderhalf uur. In de Nederlandse zomer valt dat rond 20.30 tot 21.30 uur, in de herfst en winter al vanaf een uur of vier in de middag. De zon staat dan zo laag dat het licht een lange weg door de atmosfeer aflegt.

Die langere weg filtert het felle blauwe licht eruit en laat vooral de warme, gouden tinten door. Alles wat het licht raakt, krijgt zo een gloed, van gezichten tot gras en gevels.

Waarom dit licht zo flatterend werkt

Midden op de dag staat de zon hoog boven je hoofd. Dat werpt harde schaduwen onder de ogen, de neus en de kin, precies de plekken waar je ze liever niet ziet. Tijdens het gouden uur komt het licht bijna horizontaal binnen.

Daardoor verdwijnen die harde schaduwen en krijgt de huid een zachte, egale gloed. Voor trouwportretten en gezinsfoto's scheelt dat merkbaar in hoeveel werk er later nog in de bewerking gaat zitten.

Ook oogt de omgeving warmer: bakstenen gevels, korenvelden en duingras krijgen allemaal een gouden randje mee, wat een foto meer sfeer geeft dan diezelfde plek op klaarlichte dag.

Het tijdstip goed plannen

Ik reken altijd terug vanaf het exacte moment van zonsondergang, niet vanaf een vaste kloktijd. Een paar dingen die daarbij helpen:

  • Check de zonsondergangstijd voor die specifieke dag en locatie, want die verschuift het hele jaar door met soms wel enkele minuten per week.
  • Kom ongeveer 30 tot 45 minuten voor zonsondergang aan, zodat er ruimte is voor rustige opnames zonder haast.
  • Houd rekening met bewolking: een dun wolkendek verzacht het licht nog verder, een dichte deken blokkeert de gloed juist helemaal.
  • Kies een locatie met vrij zicht naar het westen, zodat de laagstaande zon niet wordt geblokkeerd door gebouwen of bomen.
Vuistregel. Plan een buitenshoot altijd met minimaal een uur speling rond het gewenste tijdstip. Verkeer, een huilende baby of een kapotte veter kosten al snel tien minuten, en die tien minuten wil je niet inleveren op het beste licht van de dag.

Spelen met tegenlicht en silhouetten

Zodra de zon echt laag staat, gebruik ik hem graag als tegenlicht. Dan ontstaat er een dunne lichtrand om haar en schouders, wat een portret meteen diepte geeft.

Draai je net iets verder om, dan verandert een portret in een silhouet met een felgekleurde lucht op de achtergrond. Beide technieken werken het best in de laatste tien minuten voordat de zon echt onder de horizon zakt.

Jouw shoot rond het beste licht

Voor koppel- en gezinsreportages in en rond Haarlem en Amsterdam houd ik bij de planning altijd rekening met dit tijdstip. Dat betekent soms dat we in de zomer pas laat op de avond starten, en in de winter juist al vroeg in de middag.

Wil je zien hoe dat licht in eerdere reportages heeft gewerkt? Bekijk het portfolio en kijk zelf naar het verschil tussen een shoot op het gouden uur en een shoot midden op de dag.