Inhoud van dit artikel

Een contextsom is een wiskundeopgave in een verhaaltje. Over een fietsenstalling, een waterbak die leegloopt of de prijs van een concertkaartje. Veel leerlingen die de formules prima kennen, lopen hier vast. Ze weten niet waar ze moeten beginnen, of ze rekenen iets uit wat niet gevraagd wordt. Het goede nieuws: contextsommen zijn goed te oefenen als je een vaste volgorde aanhoudt. Eerst lezen, dan tekenen, dan pas rekenen.

Waarom contextsommen lastig zijn

In een kale som staat precies wat je moet doen: los op, bereken, vereenvoudig. In een contextsom moet je dat zelf vertalen. De tekst is vaak lang, er staan getallen in die je niet nodig hebt, en het eigenlijke probleem zit verstopt in één zin. Vooral bij wiskunde A zijn veel opgaven zo opgebouwd, en ook bij wiskunde B en op het vmbo kom je ze tegen.

Stap 1: lees de vraag twee keer

Lees eerst de vraag onderaan, daarna pas de hele tekst. Dan weet je waar je op moet letten. Lees de tekst daarna nog een keer en onderstreep wat gegeven is en wat gevraagd wordt. Schrijf het gevraagde in je eigen woorden op: 'Ik moet weten na hoeveel minuten de bak leeg is.' Zo merk je meteen of je de vraag begrijpt.

Stap 2: maak een schets

Teken wat er gebeurt. Een tijdlijn, een tabel, een assenstelsel met een grove grafiek of een plaatje van de situatie. Het hoeft niet mooi te zijn. Een schets laat zien welke grootheden er zijn en hoe ze samenhangen. Gaat de hoeveelheid water elke minuut met hetzelfde getal omlaag, dan is het een rechte lijn. Wordt het elke minuut een vast percentage minder, dan heb je met een exponentieel verband te maken.

Wie tekent, ziet sneller welke stap ontbreekt. Vaak blijkt dat je eerst een tussenresultaat nodig hebt voordat je het antwoord kunt uitrekenen.

Stap 3: kies de formule of de aanpak

Nu pas zoek je de wiskunde erbij. Welke formule past bij je schets? Moet je een vergelijking oplossen, een snijpunt zoeken of een waarde invullen? Schrijf de formule op met de juiste letters en zet erbij wat elke letter betekent, bijvoorbeeld 't is de tijd in minuten'. Dat voorkomt dat je onderweg seconden en minuten door elkaar haalt.

Stap 4: reken en controleer

Reken uit en kijk daarna kritisch naar je antwoord. Klopt de eenheid? Is het getal logisch? Een fietser die 300 kilometer per uur rijdt of een bak die na een negatieve tijd leeg is, wijst op een fout. Lees de vraag nog één keer en check of je echt antwoord geeft op wat er gevraagd wordt.

Gebruik de rekenmachine pas als je weet wat je wilt uitrekenen. Wie direct getallen intoetst, raakt het overzicht kwijt. Schrijf ook je tussenstappen op. Op een examen leveren die punten op, ook als het eindantwoord niet klopt.

Veelgemaakte fouten

  • Tussentijds afronden, waardoor het eindantwoord net niet klopt. Rond pas aan het eind af.
  • De eenheid vergeten of verkeerd omrekenen, bijvoorbeeld centimeters en meters.
  • Een getal uit de tekst gebruiken dat er alleen stond om je op een dwaalspoor te zetten.
  • Een getal noemen waar een conclusie gevraagd wordt, zoals 'dus kiest Lisa voor abonnement B'.

Zo oefen je

Oefen met oude examenopgaven en kijk ze na met het correctievoorschrift. Neem per keer een paar opgaven en let vooral op je aanpak. Snelheid komt later vanzelf. Leg na afloop in één zin uit hoe je de opgave hebt aangepakt. Lukt dat, dan beheers je dit soort sommen, ook als het verhaaltje de volgende keer over iets anders gaat.

Bij Studiehuis Vlijt werken we bij exacte vakken altijd in deze volgorde. Bij Exacte vakken zie je hoe dat eruitziet, en in een proefles wiskunde merk je het zelf. Lees ook hoe je de laatste weken voor je eindexamen plant.